ضد عفوني كننده ها
اغلب ضد عفوني كننده ها در شرايط مناسب با كتري ها را از بين مي برند و بسته به شرايط و غلظت با كتريسيد يا باكتري استاتيك اند ولي در مواجهه با ويروسها تا زماني كه ويروسها در داخل سلول ميزبان هستند تحت تاثير قرار نمي گيرند . ويروسها به دو گروه ليپوفيليك و هيدروفيليك تقسيم مي شوند . ليپوفيليكها داراي پوشش چربي هستند و به اغلب ضد عفوني كننده ها حساس مي باشند ولي ويروسهاي هيدروفيليك كه اكثر ويروسها در اين دسته اند خطر باقي ماندن آنها در محيط پس از ضد عفوني بيشتر است مگر ضد عفوني با اسيد هاي آلي فرمالدييد ويا گلوتارآلدييد انجام شود .
يك ضد عفوني كننده خوب بايد اثر قارچ كشي و يا جلوگيري از رشد قارچها را داشته باشد و بر روي اسپور قارچها هم موثر باشد .
وي‍‍ژگيهاي يك ضد عفوني كننده ايده ال :
1- اثر سريع داشته باشد .
2- ارزان و در دسترس باشد .
3- اثر وسيع الطيف داشته باشد .
4- مقاومت نسبت به آن ايجاد نشود .
5- بوسيله مواد آلي غير فعال نشود .
6- حد اقل سميت را داشته باشد .
7- اثر مخرب بر روي ساختمان و تجهيزات را نداشته با شدو از خود زنگ بر جاي نگذارد .
8- براي پوست و مخاطاط انسان و دام محرك نباشد .
9- بدون بو و عطر زننده باشد .
10- در آب حتي آبهاي سنگين بخوبي حل شده ورسوب ندهد .
11- خاصيت پاك كننده گي داشته باشد .
12- نفوذ پذيري آن به درزها و شكاف ها ي سطوح زياد باشد .
13- پايداري خوبي داشته باشد .
ميزان تاثير ضد عفوني كننده به عواملي مانند غلظت ، زمان ، دما ،نوع ميكروب و تعداد ميكروب بستگي دارد .
خصوصيات عمومي ضد عفوني ها
الكلها :
اين دسته از ضد عفوني ها شامل اتيل الكل وايزوپروپيل الكل ميباشد .قابل اشتعال اند و در حضور مواد ارگانيك فعاليت محدودي دارند .براي ضد عفوني وسايل كوچك بسيار مناسب اند .
هالوژن ها:
شامل موادي مانند يدين ها و هيپوكلريت ها مي باشند . از دسته ميكروب كش هاي وسيع الطيف هستند كه در حضور مواد ارگا نيك فعاليت محدودي دارند .به ميزان بسيار اندكي خاصيت سمي بودن را دارا مي باشند .
تركيبات 4تايي آمونيوم:
شامل موادي مانند بنزالكونيوم كلرايد و ستيل تري متيل آمونيوم كلرايد و...
وسيع الطيف اند وبه ميزان بسيار كمي سمي اند در حضور مواد صابوني و ضد عفوني كننده ها و آبهاي سخت اثر بخشي محدودي دارند .اين مواد تحريك كنندگي كمي دارند ولي در حضور مواد ارگانيك تاثيرگزاري كمي دارند .در حضور صابون ها غير فعال مي شوند .بر روي باكتري ها موثر اند ولي بر روي ويروسها و قارچ ها و اسپور ْآنها تاثيري ندارند . اعتماد بي مورد به تركيبات فوق در صنعت طيور في نفسه مشكل زاست .
فنل ها :
فنل ها اولين بار توسط ليستر در سال 1868 مورد استفاده قرار گرفت .اين تركيبات بي رنگ با بوي مشخص است كه به ميزان كمي در آب حل مي شود و در حلالهاي صابوني عرضه مي شود .بر روي باكتري ها و قارچ ها اثر كشنده دارد ولي بر روي ويروسها واسپور ها بسيار ضعيف عمل مي كند .توسط مواد آلي بسرعت غير فعال مي شود .
Coal tar distillate :
شامل موادي مانند اسيد سيتريك و كرزول كه از دسته ميكروب كش هاي وسيع الطيف هستند كه در غلظت هاي بالا مي تواند سمي باشد . با وجود قيمت بالا در حضور مواد آلي بهتر از ساير ضد عفوني ها اثر مي كنند.اين مواد بر روي باكتري ها و قارچها موثر اند ولي بر روي ويروسها اثر كمي داشته و بر روي اسپور باكتري ها و قارچ ها موثر نمي با شد. براي حلاليت بيشتر كرزول 50%را با 35% صابون رقيق شده با نام ليزول كه با غلظت 2% بكار مي رود . كرزول براي ضد عفوني محوطه ، جايگاه ، توري ها ، كف سالن و حوضچه هاي ضد عفوني تو صيه مي شود .
آلدييد ها:
شامل گلوتار آلدييد و فرمالدييد هستند .گاز فرمالدييد بدون رنگ ، بسيار محرك و نافذ است . در فرمالين ميزان 37% گاز فرمالدييد همراه با متيل الكل جهت جلوگيري از پليمريزه شدن آن وجود دارد .
آلدييد ها به شكل گسترده اي به شكل گاز مصرف مي شوند و از خاصيت ضد عفوني كنندگي قابل توجهي بر خوردارند (در دماي 20 درجه ورطوبت 65%) با اين وجود خاصيت خورندگي و سرطانزايي آنها موجب شده است تا با دقت و احتياط مورد استفاده قرار گيرد .
اكسيد كننده ها :
شامل پراكسيد هيدروژن و پرمنگنات پتاسيم مي باشد كه وسيع الطيف اند ودر حضور مواد ارگانيك كاملا" موثر مي باشند . به ميزان كمي سمي اند .
در اين مجموعه سعي شده از نام هاي تجاري محصولات ضد عفوني كننده استفاده نشود قابل ذكر است كه مصرف مداوم يك ضد عفوني از تاثير آن به ميزان زيادي مي كاهد بنا بر اين استفاده متناوب از ضد عفوني هاي شيميايي معقول تر است .